Programma omschrijving

’s Ochtends zijn er drie plenaire presentaties, met daarop aansluitend vijf parallelsessies waarin specifieker wordt ingegaan op de gecombineerde problematiek van diabetes en depressie. In deze parallelsessies is bovendien veel ruimte voor interactie, zodat deelnemers kennis en ervaringen kunnen uitwisselen. De deelsessies worden ‘s middags herhaald, gevolgd door een plenaire slotlezing, waarin mede op basis van het dagprogramma de blik wordt gericht op de toekomst. Dagvoorzitter is prof. dr. Frank Snoek.

Plenair

Presentatie 1: beeldvorming
Diabetes en depressie: een zorgelijk samenspel
Spreker: Dr. Caroline Baan - onderzoeker RIVM

Om een kader te schetsen voor de conferentie passeren de belangrijkste conclusies van het gelijknamige RIVM-rapport en recente onderzoeken de revue. Depressiviteit blijkt twee keer zo vaak voor te komen onder diabetespatiënten. Hoewel de oorzaak daarvan niet precies bekend is, lijken zowel psychische als biologische factoren een rol te spelen. Binnen de diabeteszorg worden de depressieve klachten vaak onvoldoende herkend, terwijl goede behandeling juist heel effectief kan uitpakken.

Presentatie 2: signalering
Signalering en diagnostiek: een dipje of een depressie?
Spreker: Dr. Frans Pouwer - onderzoeker en medisch psycholoog UVT en VUMC

Belangrijkste struikelblok lijkt dat binnen de diabeteszorg sprake is van een onderdiagnostiek van psychische klachten. Hoe kunt u depressieve patiënten beter – en in een vroeger stadium – herkennen? Is screenen wenselijk en verantwoord? U neemt kennis van methodieken en toepassingsmogelijkheden. Wat moeten zorgprofessionals daarbij doen of juist laten? En wat is hierbij de optimale rolverdeling tussen professionals in de diabeteszorg en de geestelijke gezondheidszorg?

Presentatie 3: behandeling
Behandeling van depressie bij diabetes
Spreker: Dr. Christina M. van der Feltz-Cornelis - psychiater GGZ Buitenamstel en programmahoofd Diagnostiek en behandeling Trimbos-instituut

Tal van studies hebben aangetoond dat het behandelen van depressies bij mensen met diabetes vruchten afwerpt. U krijgt zicht op indicatiestelling en behandelingsmogelijkheden van depressie bij diabetes. Welke therapie – farmacologisch, psychologisch, zelfhulp – heeft welk effect? En welk samenspel is er tussen somatische, psychosociale en psychiatrische zorg, zowel in de eerste als de tweede lijn? Deze vragen worden onder meer via praktijkvoorbeelden beantwoord.

Presentatie 4: toekomst
‘Een brug tussen zorg voor diabetes en de geestelijke gezondheidszorg;een blik op de toekomst’
Spreker: Prof. dr. Victor Pop - hoogleraar eerstelijns zorg, Universiteit van Tilburg

Pop geeft zijn visie op manier waarop professionals binnen de diabeteszorg en de geestelijke gezondheidszorg kunnen samenwerken. Nu, en in de toekomst. Ook schets hij welke organisatorische en financiële hordes nog geslecht moeten worden voor een goede samenwerking in de alledaagse klinische praktijk.

Parallelsessies
elke sessie met duo-presentatie door specialisten uit diabeteszorg en GGZ

Parallelsessie 1
Mensen met diabetes: wie lopen risico op depressie?
- Nelleke Breas - diabetesverpleegkundige, VUMC
- Drs. Jasper Nuijen - psycholoog, Trimbos-instituut
- Tjeerd van Benthem - psychiater, OLVG

Tijdig signaleren van depressieve klachten bij mensen met diabetes is cruciaal. Wie lopen meer risico en wat zijn risicofactoren? Hoe herken je in de praktijk patiënten met een depressie en welke rol hebben diverse disciplines daar eigenlijk bij? Wat zijn drempels bij jezelf als professional om dit onderwerp met de patiënt te bespreken? Hoe ga je daar nu mee om en hoe zou dat ook kunnen? En welke plek krijgt omgaan met depressie binnen de diabeteseducatie? 

Parallelsessie 2
Minimale interventie of psychotherapie? Psychologische behandeling op maat
- Prof. dr. Jacques TH. M. van Eijk - Sociale Wetenschappen, Universiteit Maastricht
- Drs. Kim van Bastelaar - promovendus psychosociale diabetologie, VUMC
- Marike Lub - klinisch psycholoog/psychotherapeut, MC Haaglanden

 ‘Pillen en praten’, zo luidt het aloude mantra in de psychi(atri)sche zorg. De psychologische behandeling verschilt van patiënt tot patiënt en hangt af van de ernst van de klachten. Hoe stel je in de praktijk de indicatie? Hoe maak je een keuze voor een mogelijke behandelvorm; variërend van minimale interventie en zelfhulp tot e-health, stepped care of psychotherapie? Wie speelt daarbij welke rol binnen de diabeteszorg en de geestelijke gezondheidszorg?

Parallelsessie 3
Farmacologische behandeling: aansluiten bij de patiënt en zijn leefstijl
- Guus Eeckhout - psychiater, VUMC
- Maril Boesten - huisarts - coördinator diabeteszorg, Oostelijk Zuid Limburg

Tijdens deze deelsessie komt de tweede component van de behandeling ter sprake: farmacologische interventie met antidepressiva, angstremmers en/of andere medicijnen. Ook hierbij hangt de therapie af van de individuele situatie van een patiënt (leeftijd, leefstijl, type diabetes en de ernst van de depressie) en ook hierbij speelt de afstemming tussen somatische en geestelijke zorg een rol. Hoe stel je de juiste indicatie en hoe geef je een behandeling op maat?

Parallelsessie 4
Diabetes en depressie, de verborgen saboteur
- Dr. Joost Keers - psycholoog, UMCG
- Gillian Kreugel MSc - verpleegkundig specialist, UMCG
- Drs. Marloes Hogenelst - GZ psycholoog, VUMC

De precieze verbanden zijn nog deels onduidelijk, maar vast staat dat diabetes en depressie op elkaar ingrijpen. Vast staat ook dat depressie een belangrijke en vaak onopgemerkte barrière vormt voor goede zelfzorg en diabetesregulatie. Wat weten we van de wederzijdse invloed van beide aandoeningen? Wat is de invloed van diabetes op de behandeling van een depressie – en omgekeerd? Zoals bijvoorbeeld de impact van stress, zelfzorg en diabetesregulatie. En hoe is deze kennis te gebruiken in de dagelijkse praktijk?

Parallelsessie 5
Migranten met diabetes en depressie; samenspel over grenzen
-Dr. Salah Sidali - psychiater, Mentrum GGZ Amsterdam
-Dr. Nel Geelhoed - internist, Westeinde Ziekenhuis MC Haaglanden

Mensen van Turkse, Marokkaanse en Hindoestaanse afkomst lopen een hoger risico op diabetes. Wanneer daar depressieve klachten bijkomen wordt de zaak alleen maar complexer. Hoe ga je hier als zorgprofessional mee om, zowel qua signalering als qua behandeling? Hoe verlaag je de drempel voor deze groep allochtone patiënten? En hoe verhoog je de kwaliteit van hun (zelf)zorg en eetpatroon, zodat zowel de diabetesproblemen als de depressie goed worden behandeld?