In 2009 heeft de NDF verder gewerkt aan het uitbreiden van de NDF Zorgstandaard. Met een werkgroepbijeenkomst op 13 oktober is de eerste stap gezet in de ontwikkeling van een addendum Diabetes en Zwangerschap. De werkgroep staat onder voorzitterschap van internist Harold de Valk van het UMC Utrecht. De bedoeling is een algemeen raamwerk te schrijven voor de inhoud en de organisatie van de zorg voor vrouwen met diabetes die zwanger zijn of willen worden. Het raamwerk geldt ook voor vrouwen met zwangerschapsdiabetes. Daarnaast beschrijft het raamwerk de parameters die van belang zijn voor de kwaliteit van zorg. De deelnemers van de werkgroep zijn aangedragen vanuit de organisaties NIV, NVOG, KNOV, EADV, DNO, DVN, ZN, NVK en KNMP. Halverwege 2010 presenteert de werkgroep haar eindproduct. Bij de doorontwikkeling van de zorgstandaard houdt de NDF rekening met het format voor zorgstandaarden dat het Coördinatieplatform Zorgstandaarden in augustus heeft uitgebracht. Dit format moet ertoe leiden dat alle zorgstandaarden voor chronische ziekten onderling compatibel zijn.

Op de NDF-conferentie Diabetes en depressie van 24 maart presenteerde de NDF twee addenda op de zorgstandaard over diabetes type 1. Hierdoor gaat de NDF Zorgstandaard voortaan over zowel diabetes type 2 als type 1. Zorgverleners en zorgvragers hadden veel behoefte aan uitbreiding van de zorgstandaard op dit punt. Verschil met type 2 is dat er bij type 1 vaak geen sprake is van begeleiding in de eerste lijn, maar van klinische behandeling in de tweede lijn. De addenda, gericht op enerzijds volwassenen en anderzijds kinderen en adolescenten met diabetes type 1, besteden veel aandacht aan de overgang van kinder- naar volwassenenzorg. Daarnaast beschrijven ze de kwaliteitscriteria waaraan de diabeteszorg moet voldoen. Verder is de psychologische zorg door middel van deze addenda in de zorgstandaard opgenomen.

Mensen met diabetes moeten in staat gesteld worden zelf de regie te voeren over hun aandoening. Om die reden is zelfmanagement een belangrijk begrip in de diabeteszorg. De NDF rondde in 2009 de eerste fase van het Educatieraamwerk Diabetes Zelfmanagementeducatie af. Dit eerste uitgevoerde NAD-project beschrijft de eindtermen voor diabetes zelfmanagementeducatie en competenties die zorgprofessionals daartoe moeten beheersen. Hiermee kunnen educatoren toetsen of ze in staat zijn mensen met diabetes de competenties voor zelfmanagement bij te brengen. In de NAD-werkconferentie Competenties voor zelfmanagementeducatie van 19 juni heeft de NDF de bouwstenen voor het educatieraamwerk met het diabetesveld besproken. De werkdocumenten ‘Competenties voor Zelfmanagementeducatie’ en ‘Naar eindtermen voor diabetes zelfmanagement educatie’ die daar ter tafel kwamen, hebben – samen met de input van deze conferentie – tot het educatieraamwerk geleid.

De NDF is in 2009 begonnen met het ontwikkelen van één uniforme en multidisciplinaire basisset van diabetesindicatoren. Diabeteszorg wordt door zorgverleners van verschillende disciplines verleend, zowel in de eerste lijn als daarbuiten. Het zou goed zijn om informatie over de veiligheid, kwaliteit en effectiviteit van de behandeling van verschillende diabeteszorggroepen onderling te vergelijken. En door deze informatie op landelijke schaal bij elkaar te brengen, ontstaat inzicht in de praktijk van de diabeteszorg. Dat is nuttig voor het vaststellen van nieuw beleid. Bij de ontwikkeling van de basisset van diabetesindicatoren wordt gebruikgemaakt van sets die er al zijn. Op 12 oktober vond de NDF werkconferentie Ontwikkeling uniforme diabetes indicatorenset plaats in Nieuwegein. Een multidisciplinaire groep van professionals en beleidsmakers gaf input op de geformuleerde indicatoren. Het project wordt uitgevoerd in opdracht van Nictiz en maakt deel uit van het programma e-Diabetes. De ontwikkeling van de basisset wordt afgestemd met het project Zichtbare Zorg-Chronische Zorg van de Inspectie voor de Gezondheidszorg.

Voeding voor mensen met diabetes bleek in 2009 een populair onderwerp. De door de NDF geplande actualisatie van het bestaande document ‘Voedingsrichtlijnen bij diabetes’ (2006) kwam dan ook op het juiste moment. In het derde kwartaal is hiertoe een werkwijze vastgesteld. Deze houdt in dat de in te stellen werkgroep Actualisering en aanpassing NDF Voedingsrichtlijnen in opdracht van de adviescommissie Standaard en richtlijnen werkt aan een algemene herziening van alle onderwerpen binnen de Voedingsrichtlijnen en een op literatuuronderzoek gebaseerd advies over koolhydraten. Ook worden de Voedingsrichtlijnen uitgebreid met specifieke aanbevelingen voor de kinderen (met type 1 en type 2 diabetes) en allochtonen. De werkgroep besluit haar werkzaamheden in 2010 met de oplevering van een geactualiseerde en aangepaste versie van de NDF Voedingsrichtlijnen.

De bouw van het project Advies op Maat is in 2009 afgerond. Advies op Maat is een aanvulling op de Leefgezondcoach. De Leefgezondcoach is een begeleidingsprogramma op internet voor mensen met een hoog risico op diabetes. Ook Advies op Maat begeleidt mensen bij het aanpassen van hun leefstijl, maar richt zich op mensen bij wie diabetes type 2 is vastgesteld. Deelnemers krijgen via internet voedings- en beweegadviezen op maat. De NDF ontwikkelde Advies op Maat met subsidie van het Innovatiefonds Zorgverzekeraars. Het project werd begeleid door een adviesraad met vertegenwoordigers van DNO, EADV, DVN, DiHAG, Diabetes Fonds, NISB en het Voedingscentrum. Na afronding van de bouw wordt Advies op Maat in 2010 overgedragen aan Diabetesvereniging Nederland, die het zal implementeren.

Wereldwijd is er een gestandaardiseerde manier afgesproken voor het vastleggen van HbA1c. Tot nu toe werd dit uitgedrukt als percentage, maar met ingang van 2010 wordt de weergave in mmol/mol de gangbare. Bij mensen met diabetes wordt de hoeveelheid HbA1c in het bloed bepaald om de gemiddelde bloedglucosewaarde in te schatten. In Nederland heeft de NDF de trekkersrol op zich genomen voor de invoering van deze nieuwe werkwijze, geholpen door een stuurgroep van alle relevante beroepsorganisaties. Het project is gesubsidieerd door de European Reference Laboratory for Glycohemoglobin, Diagned, Stichting Chimaera en het Ministerie van VWS. Inhoudelijk zijn de NVKO, DVN, DNO/NVD, EADV, NVK, NHG/DiHag en NIV erbij betrokken.

De verandering in het vastleggen van HbA1c is een traject met een grote impact op mensen met diabetes, behandelaars, klinisch chemici en de diagnostische industrie. De nieuwe waardes van het HbA1c wijken namelijk duidelijk af van de oude waardes. De NDF heeft het diabetesveld via bijeenkomsten, vakbladen, en dergelijke op de hoogte gebracht. Ook wordt informatiemateriaal verspreid onder professionals en patiënten.

Het meerjarenbeleidsplan ‘Gezonde kijk op diabetes’ voor de jaren 2006-2010 loopt ten einde. De NDF heeft in 2009 gewerkt aan een nieuw beleidsplan voor de jaren 2010-2014. Er moet een compact beleidsplan komen met een duidelijke koers voor deze komende jaren. Daar wordt vervolgens de organisatiestructuur van de NDF en de werkwijze van het bureau op afgestemd. Om tot een nieuw beleidsplan te komen, heeft de NDF in 2009 breed input verzameld bij de leden, buitengewone leden, bedrijfsleden en vaste adviescommissies. Ook met relevante partners in het veld zijn gesprekken gevoerd, zoals met het RIVM, VWS, CVZ, LVG en GGD Nederland.

Het bestuur van de NDF heeft september 2009 in een werkconferentie de aandachtspunten vastgesteld. Hieruit werd duidelijk dat de ambities van de NDF en het snel groeiende aantal leden om een heroriëntatie op de organisatievorm vraagt. Daarover heeft het bestuur afgelopen najaar onder leiding van een extern organisatieadviesbureau doorgesproken. Dit zal in 2010 tot concrete voorstellen leiden.