Als delegatie blikken we na een week terug op een inspirerend en boeiend bezoek aan in totaal veertien instellingen. 

Helaas lukte het niet om ook zoals gepland bezoeken geregeld te krijgen met de American Diabetes Association (vanwege alle drukte rond het ADA congres de week erna), met de Surgeon General en met het recent gestarte Child Obesity Programma van Michelle Obama. Dat had overigens ook nauwelijks meer gepast in al het meer dan volle programma.

In de USA is de maatschappelijke impact van diabetes zoals bekend enorm. We zien daar nog duidelijker dat mensen weliswaar steeds langer leven, maar tegelijk ook dat steeds meer mensen op steeds jongere leeftijd diabetes krijgen en dat er enorme gezondheidsverschillen tussen diverse  bevolkingsgroepen ontstaan. Diabetes geldt ook daar als voorbeeld. “What is good for diabetes, is good for everyone” was deze week een veel gehoorde uitspraak. 

Een korte opsomming van lessen die we deze week trokken:

• Noodzaak integrale aanpak; diabetes is een maatschappelijk probleem met grote effecten op verschillende gebieden en dus geen kwestie van sec aandacht vanuit gezondheidszorgoptiek. Een integrale en intersectorale aanpak is noodzakelijk, o.a. ook in budgettaire zin.
• Preventie in verbinding met zorg; het gaat juist bij diabetes om de verbinding tussen preventie en zorg. Er is in ons land meer focus op preventie nodig, ook in budget. Voor een  financieel gezond land zijn gezonde werknemers noodzakelijk. De interactie tussen openbare gezondheidszorg en de curatieve zorg kan in ons land aanzienlijk versterkt.
• Vraagzijde ontwikkelen; de positie van de client en patient kan sterker. We leren dat het al dan niet door burgers zelf moeten (bij)betalen voor interventies veel (negatieve) impact kan hebben.
• Collectiviteit; er is een spanningsveld, bijv. bij zorgverzekeraars, tussen enerzijds de aandacht voor marktwerking en anderzijds behoefte aan een aanpak vanuit collectiviteitsdenken. Selectieve preventie (voor hoog risicogroepen) valt momenteel qua financiering ‘buiten de boot’.
• Community based; de zorg voor (preventie van) chronisch zieken verdient een combinatie van centraal geregisseerde aanpak met lokaal ingebedde activiteiten. De rol van gemeenten in ons land verdient in dit kader aandacht. Soms kan nog beter worden aangesloten bij bestaande initiatieven in communities zelf: verbeter deze, ondersteun ze en verspreid best practices. Regel een instantie die de rol van coördinatie goed op pakt.
• Aandacht voor speciale groepen; we kunnen veel leren van specifieke aandacht (goede materialen) voor etnische groepen en mensen met een lage ses. Natuurlijk moet dit niet tot versnippering van beleid leiden.
• Monitoring en effectmeting; veel activiteiten en hoge ambities leiden niet noodzakelijk tot verbetering van zorg. Het is van belang dat meetbare doelen worden gesteld en dat monitoring en effectmeting plaats vindt. Dit betekent overigens niet dat alleen evidence based activiteiten plaats kunnen vinden. Het samenvoegen van verschillende databestanden geeft goede kansen data te genereren en kennis te aggregeren.
• ICT; transparantie en benchmarking zijn sleutelwoorden bij verbetering van de kwaliteit van zorg; dat kan alleen bij ondersteuning door goede ICT. We troffen best practices aan, waarvan geleerd kan worden. We leerden ook dat in ons land, met onze schaalgrootte, topdown regie tot veel minder versnippering zal leiden dan nu in de VS het geval is.  ICT is ook in de instituten daar nogal eens niet goed geregeld. Er moet nog veel gebeuren met de interconnectiviteit van systemen.
• Innovatie en implementatie; veel actieprogramma’s uitvoeren betekent niet altijd dat de zorg ook daadwerkelijk verbetert. Teveel wordt versnipperd en tijdelijk ondernomen. Langdurige programma’s zijn van belang om echte verandering teweeg te brengen. Geef nieuw beleid de tijd en verwacht niet altijd binnen een paar jaar oplossinfgen.
• Samenwerking; diabetes is een aandoening die bij uitstek een multidisciplinaire aanpak behoeft. Samenwerking binnen organisaties kent veel goede voorbeelden in de VS (zoals Veteran Affairs; Kaiser Permanente). Taakdelegatie verdient doorgezet te worden, temeer vanwege een toenemende vraag bij een verwacht tekort aan professionals.

 Vooruitblik:
Goede samenwerking tussen patiënten, overheid, verzekeraars, zorgprofessionals en wetenschappers is essentieel.  Hoe goed onze zorg relatief gezien ook is, er is zeker nog verbetering mogelijk. Daarbij hoort vooral een breed gedragen visie op langere termijn. Dat maakt een reis als deze ook weer duidelijk. Daarbij moeten ook politieke keuzes worden gemaakt. Om die reden zullen we het eerste punt uit deze terugblik (grote belang van intersectorale aanpak) in combinatie met punten 2 en 3 (samenhangende keten van preventie & zorg en versterking zorgvraag) onder de aandacht van de formateur brengen.

Maar het (diabetes)veld zelf is ook aan zet bij alle genoemde punten in deze terugblik. Veel gesprekspartners complimenteerden ons met de brede samenstelling van onze delegatie en daarmee van de gezamenlijke aanpak in NDF verband. Zij verwachtten daarin een belangrijke sleutel van het succes in onze aanpak van het diabetes probleem in Nederland. Als de constructieve en leergierige houding, de respectvolle uitwisseling van gedachten en de onderlinge goede harmonie in de delegatie deze week als graadmeter mogen dienen,  zou het wel eens een studiereis met een vruchtbaar resultaat kunnen worden!

Bert Kuipers